Presentatie "Kroniek van de strijd om het Bet…

september
dinsdag
10
Presentatie van het boek van de gebroeders Dalhuisen.
20:00 - 22:00
Een Keltische boerderij

Naar schatting 150 mensen waren aanwezig voor de lezing en muziek over dit onderwerp. Voor de mensen, die de avond hebben gemist heeft Jan Bouwknegt een verslag gemaakt over dit niet alledaagse thema.

Aukje Borkent en Daan van Loon uit Slijk/Ewijk vertelden over geschiedenis en cultuur van de Kelten. Hun voordracht werd afgewisseld met Ierse volksmuziek , enthousiast uitgevoerd door Irish Cream.

Het vertrek uit het brongebied van de Indo-Europese Kelten kwam rond 800 voor Christus op gang. De Kelten volgden in de eeuwen durende uitbreiding twee hoofdwegen of routes. De noordelijke route leverde de Noord Europese (Germaanse) talen op en de zuidelijk route de Latijnse (Gallische) talen. Er is een tweetalig grensgebied waar de twee routes weer samenkwamen: het land van de Eburonen. Dat is het huidige Noord Frankrijk, België en Zuid Nederland. Het is dus mogelijk dat de oudste bewoners van de Betuwe tweetalig waren! In veel woorden en namen is dit terug te zien. Maar bedenk wel dat alles met een Romeins sausje is overgoten. 

Het is dus mogelijk dat voor de komst van de Romeinen hier ter plaatse de bevolking tweetalig was. Het is ook niet uitgesloten dat Elst afstamt van een Keltisch woord, en dus een Keltische naam is. De van oorsprong Keltische namen in de omgeving van Elst duiden erop dat dit gebied ver voor de komst van de Romeinen al bewoond was (1000 jaar voor onze jaartelling) en dus zou Elst veel ouder kunnen zijn dan de officiële geboortedatum van 9 juni 726. Waarschijnlijk was er op de plek van de tempels al een Keltisch heiligdom. Een oude naam voor Elst was Elisthe, afkomstig van achistja wat heiligdom betekent. De namen van de Germaanse goden, samengevat onder de naam: Magusanus zijn Keltisch. Ook dit duidt op zeer vroege bewoning.

Het Nederlands is grotendeels op het Germaans terug te voeren maar er zijn nog wel een paar Keltische woorden in aan te treffen, bijvoorbeeld ambtambachtkar. Namen van metalen zoals ijzer en lood waarschijnlijk ook. Evenals duinlei (steen), bokeederf en kade. Plaatsnamen op -ik, -rijk (Doornik, Kortrijk, Kamerijk) komen van het Keltisch -acum. Via het Frans kwamen ook woorden als baretbekbrochebruusklansmijn (als ertsader), saaitronie (alle uit het Gallisch). Uit het Bretons erfden we woorden als menhirbijoudolmen (letterlijk 'tafelsteen'), harnas. Uit het Schots Gaelisch komen woorden als klokclan.

Uit Romeinse bronnen weten we dat dit gebied in de late ijzertijd werd bewoond door de Eburonen. Zowel de naam van de stam als de namen van de aanvoerders - Ambiorix en Catuvolcus - zijn Keltisch. Nog een voorbeeld: Nijmegen is afgeleid is van het Keltische Noviomagus; ‘nieuwe markt’. En we kennen Hercules Magusanus: De naam is ontleend aan de vergelijkbare Romeinse god Hercules met daarachter in de Germaanse of Keltische taal het woord Magusanus. Magusanus, gelieerd aan de Germaanse god Donar,gold als de oppergod voor de Batavieren. De naam is waarschijnlijk Germaans. Magu- : jongere, jeugd + san(us): oud.

Huidige Keltische gebieden met eigen taal zijn Frankrijk: Bretagne; Groot Brittannië: Wales en Schotland; Ierland.