Over de in Elst gevestigde stichting Het Rentambt van Overbetuwe bestaat bij veel buitenstaanders nog immer onduidelijkheid. Hoe is de stichting ontstaan? Is het een kerkelijk instituut en wat zijn haar doelstellingen? Het rentambt is in geen geval een kerkelijke stichting, hoewel daar wel haar wortels liggen. Het is ook geen onderdeel van het polderdistrict, wat nog wel eens wordt verondersteld.

Het rentambt Over-Betuwe, vroeger ook wel 'Geestelijke rentambt' of 'Rentambt der geestelijke goederen' genoemd, is een eeuwenoude stichting met ideële doeleinden, daterend uit de tijd van de reformatie, eind zestiende, begin zeventiende eeuw. Het precieze tijdstip is moeilijk aan te geven. De bronnen geven hierover geen duidelijkheid, maar net zo min als de reformatie van de ene op de andere dag tot stand is gekomen, is dat ook het geval geweest met het rentambt.

De Ambtman van Over-Betuwe, die zowel voor als na de reformatie veel bemoeienis had met kerkelijke zaken, is zich altijd wel op een of andere wijze met de geestelijke goederen blijven bemoeien. De middelen van de stichting bestonden aanvankelijk alleen uit de inkomsten van de pastorie-, canonisatie- en vicariegoederen van de kerk van Elst en de voormalige conventsgoederen uit Eimeren.

Tot op de dag van vandaag is dit eeuwenoude instituut blijven bestaan. Bij veranderende omstandigheden zijn in de loop der tijden de reglementen van het rentambt verschillende keren aangepast, maar nog steeds 'ad pios usos', voor goede doelen.

In 1979 werd het bestuur van het rentambt losgekoppeld van de dijkstoel in verband met de samenvoeging van polderdistricten Over- en Neder-Betuwe, waardoor het werkgebied van het rentambt en het polderdistrict niet meer met dat van de Over-Betuwe zou samenvallen. Tegelijkertijd werden de statuten aangepast. De doelgroep onderging een wijziging:

  • De jaarlijkse uitkering aan de predikant van de Nederlands Hervormde gemeente van Elst werd beëindigd. Jaarlijks zou nu een uitkering verstrekt worden aan de Nederlands Hervormde gemeenten en de RK parochies in de Over-Betuwe ten behoeve van de geestelijke verzorging van hun leden (18 NH gemeenten en 16 RK parochies),
  • Het doen van uitkeringen aan behoeftigen van alle gezindten, woonachtig in de Over-Betuwe,
  • Het verstrekken van subsidies voor de bouw of herbouw van kerken en pastorieën van de NH Gemeenten en RK-parochies.

Het bestuur van de stichting bestaat uit ten minste en ten hoogste zeven leden. Het aantal leden is in 1992 vastgesteld op vijf en de leeftijdsgrens van de bestuursleden werd verhoogd van 65 tot 70 jaar. De stichting staat ingeschreven in het openbaar stichtingenregister. Het is aan het bestuur van de stichting om haar beleid ook in de toekomst zoveel mogelijk te doen beantwoorden aan de oorspronkelijke doelstellingen, aan geestelijke goederen toegekend.

 

Deze tekst is een uittreksel van het boek "Het rentambt van Over-Betuwe, geschiedenis van een geestelijke stichting", geschreven door wijlen Jan Derksen. Het boekje is aanwezig in de bibliotheek van Marithaime.

Andere informatiebronnen waarin het rentambt aan de orde komt:

  • J. Taminiau: Geschiedenis van Elst in de Over-Betuwe en zijn RK Parochie van het jaar O.H. tot op onze dagen (1946).
  • G.J. Mentink/J. van Oss: Over-Betuwe, geschiedenis van een polderland (1327-1977).
  • Archief ambt en dijkstoel van Over-Betuwe (1400-1837).