De eerste ‘officiële’ intocht in Nederland vond plaats in 1888 in Venray. In 1920 werd deze voor het eerste gefilmd, in Amsterdam in de Jordaan. Vanaf 1952 besteedt de TV er jaarlijks aandacht aan.

Sinterklaas Apeldoorn

Sinterklaas en Zwarte Piet in 1920

 

Sinterklaas kreeg in 1850, dankzij het boekje van Amsterdamse schoolmeester Jan Schenkman voor het eerst een knecht, zwarte Piet. In een tijd waarin kolonisatie nog vanzelfsprekend was, paste de nieuwe figuur in het heersende wereldbeeld. Verzet kwam er pas in de jaren 60. Zo speelde al in 1963 een rel rond Zwarte Piet in het Brabantse Wanroy. Hoofd van de school Arnold Ras weigerde Zwarte Pieten toe te laten op het Sinterklaasfeest op zijn school. Het leverde veel reacties op: een cartoon van Sinterklaas met witte pieten in een zwart dorp en Godfried Bomans in zijn column onder het kopje: Ras moet in de zak. Op tv kwam de aandacht hiervoor terug, wanneer Gerda Havertong in 1987 Pino in Sesamstraat uitlegt, dat ze moeite heeft om voor zwarte piet uitgemaakt te worden. Tot enige rumoer leidt deze schets niet.

Sinterklaas is ook tijdens de oorlog in Nederland gevierd. Wel werd de openbare viering en het onthaal van de Sint snel genazificeerd. In 1941 werd hij in Amsterdam ingehaald door de leden van de Jeugdstorm, de jongerenbeweging van de NSB.
De Sinterklaasrazia. Het is in de vroege morgen van 6 december 1944. Achthonderd Duitse soldaten grendelen Haarlem, Bloemendaal en Heemstede af en stropen door elke wijk, elke straat en elk huis op zoek naar mannen om te werken in Duitsland. Het is de dag na Sinterklaas en veel jongens en mannen die in de buurt ondergedoken zijn, zijn voor een avond naar huis teruggegaan om het feest te vieren.

Terwijl iedereen in Nederland op Sinterklaasavond in 1957 vrolijk pepernoten at en cadeautjes uitpakte, was de Sinterklaasviering in Indonesië omgeven door een zwarte rand. Alsof het een Sinterklaas-surprise betrof, hoorden de 50.000 Nederlander op 5 december, dat ze Indonesië moesten verlaten. Van een echt ontspannen feestje was toen geen sprake meer.

Een fraai overzicht met filmbeelden van historische Sinterklaasintochten is op de site van het Sint & Pietengilde te vinden.