Artikelindex

ALGEMEEN

Wat is een kadastrale atlas?

Een kadastrale atlas is een verzameling van kaarten met toelichting en is gebaseerd op authentiek materiaal. Daarmee kun je nagaan hoe de plattegrond van bijv. je huidige woonplaats er toen (in 1832, meer dan 170 jaar geleden!) uitzag, wie toen eigenaar was van de grond onder zijn huidige huis en of dat toen bijvoorbeeld bouwland, weiland, bos of heide was. Als je een oud huis bewoont, wil je misschien graag weten wie er destijds eigenaar van was.
Een kadastrale atlas bevat dus gegevens die iets zeggen over de toestand in het jaar 1832. Als gezegd gaat het daarbij in de eerste plaats om kaarten, de zogenaamde minuutplans. Daarop staan alle percelen getekend: huizen, tuinen, akkers, weilanden, woeste gronden, watertjes, wegen, enz. De schaal van deze minuutplans varieert van 1:1250 voor binnensteden tot 1:5000 voor woeste gronden, zoals bossen en heidevelden. Het aantal kaarten per (kadastrale) gemeente is afhankelijk van de grootte, van de aard van de bebouwing en de soort gronden. Zo bestaat bijvoorbeeld Doesburg uit slechts vier kaarten, maar voor het veel grotere Winterswijk zijn 77 kaarten nodig.

Kadastrale en burgelijke gemeenten, secties, kaartbladen, minuutplans enz.

Veel van de huidige (burgerlijke) gemeenten bestaan meerdere kadastrale gemeenten, zodat in de kadastrale atlas van een gemeente de gegevens van meerdere kadastrale gemeenten kan bevatten. Een kadastrale gemeente is in secties verdeeld, die met een letter worden aangeduid (A, B, C). Een sectie bestaat dan vaak uit meerdere kaartbladen. Binnen een sectie worden de percelen genummerd, beginnend bij 1, 2 enz. Op die manier zijn alle percelen apart op de kaart te vinden. Elk perceel heeft op die manier een unieke aanduiding, bestaande uit de naam van de kadastrale gemeente, de sectieletter en het sectienummer (bijvoorbeeld: gemeente Valburg, sectie D, nummer 154).
In elke kadastrale atlas zitten alle minuutplans van een gemeente op A3-formaat (420 x 297 mm). De oorspronkelijke kaarten met een formaat van 700 x 1000 mm (dubbel super royaal), zijn in hun geheel overgetekend en verkleind afgedrukt. Dit kleinere formaat zorgt voor een aanzienlijk gebruiksgemak, ze kunnen bijvoorbeeld makkelijk naast elkaar op tafel liggen. Sommige kaarten moesten geheel of gedeeltelijk worden gereconstrueerd, omdat de oorspronkelijke kaarten verloren gegaan zijn.

Andere gegevens uit 1832

Bij de minuutplans behoren de zogenaamde Oorspronkelijke Aanwijzende Tafels (O.A.T.), die ook uit 1832 dateren. In die tafels wordt per perceel een aantal gegevens vermeld: de naam, beroep en woonplaats van de eigenaar of vruchtgebruiker, alsmede de soort van bebouwing (huis, molen, enz.) of het grondgebruik (bouwland, hooiland, bos, enz.), de oppervlakte van het perceel en de belastingsklasse. Deze O.A.T.-gegevens worden op overzichtelijke wijze bij de kaarten geleverd. Om het zoeken te vereenvoudigen is een alfabetische lijst van eigenaren opgenomen. In een inleidend gedeelte wordt nog meer informatie aan de gebruiker verstrekt: o.a. over de totstandkoming van de grenzen
van de betrokken gemeente (proces-verbaal van grensbepaling), over de metingen die voor de kaarten zijn verricht, over de Dienst van het Kadaster, enz. Bijzondere hulpmiddelen voor de geïnteresseerde gebruiker vormen een aantal tabellen zoals over bezitsverhoudingen (rechtspersonen en natuurlijke personen), de grootte van de soorten van eigendom en het aantal gebouwen per sectie.

De Stichting Werkgroep Kadastrale Atlas Gelderland 1832

De hierboven genoemde Stichting Werkgroep Kadastrale Atlas Gelderland is in 1986 officieel van start gegaan. In het bestuur van de stichting werkt een groot aantal belanghebbende organisaties samen, zoals onder andere de Dienst voor het kadaster en de openbare registers en het Gelders Archief. Ten behoeve van de stichting verricht een groot aantal vrijwilligers allerlei werkzaamheden, zoals het tekenen van de kaarten en het overnemen van de verschillende gegevens uit de kadastrale administratie anno 1832.
Bij het tot stand brengen van een kadastrale atlas van een gemeente wordt, waar mogelijk, nauw samengewerkt met de plaatselijke historische vereniging, oudheidkamer of andere groep belangstellenden.

Het werk van de stichting wordt (financieel) gesteund door het Provinciaal Bestuur van Gelderland en door plaatselijke instellingen van zeer uiteenlopende aard, zoals gemeentebesturen, banken, bedrijfsleven e.d. Inmiddels heeft het initiatief van de stichting in de meeste provincies navolging gevonden.
Voor meer informatie kijk bij het Gelders Archief. (De oorspronkelijke site www.kadastraleatlasgelderland.nl bestaat niet meer en verwijst door naar Gelders Archief anno 2017.)