In de lezing De Verbeelde Werkelijkheid geeft drs. Marc Roth de bezoeker een inkijkje in Noord-Korea, vaak aangeduid als het ‘meest gesloten’ land ter wereld.
Als toerist in Noord-Korea word je altijd begeleid door twee gidsen en een chauffeur en deze laten je vooral plekken, plaatsen en dingen zien die het land trots maken. Dat wil niet zeggen dat je in een oneindig durend toneelstuk terechtkomt, maar bijvoorbeeld alleen een stad bekijken is niet mogelijk.
Dus wat is waar en wat is waarheid als we over Noord-Korea praten? En is de ‘werkelijkheid’ die we daar zien überhaupt wel waar? En wordt ons beeld van Noord-Korea ook niet gekleurd door onze ‘westerse bril’?

Waarheid is zelden absoluut, omdat onze kennis ervan in belangrijke mate wordt gevormd door perceptie, cultuur en (toevallige) omstandigheden, zeker waar het Noord-Korea
betreft. Een objectieve en niet-buigzame waarheid is voor ons hier zelfs vrijwel onmogelijk te bereiken, aangezien we geen volledig en betrouwbaar overzicht hebben van de feiten en omstandigheden in het ‘gesloten’ land.

Verbeelde Werkelijkheid zie je in Noord-Korea ook op het gebied van de kunst, waar Socialistisch Realisme de enige toegestane kunstvorm is.
Noord-Koreaanse kunst is ingebed in een inhoudelijk en visueel kader en altijd schatplichtig aan het regime. Het doel is niet de werkelijkheid weer te geven zoals die is, maar zoals die bedoeld is.

Een ideale verbeelde werkelijkheid dus en de kunstenaars zijn altijd technisch uitstekend onderlegd om deze boodschap zo helder en duidelijk mogelijk te kunnen overbrengen aan het volk. Abstracte kunst kom je in Noord-Korea dan ook niet tegen. Die laat te veel ruimte voor eigen interpretatie, terwijl kunst daar juist één duidelijk verhaal moet overbrengen aan de mensen.

Dit wil overigens niet zeggen dat er helemaal niets van individualiteit en/of persoonlijkheid van een kunstenaar terug te vinden is in de werken, maar dit vereist vaak een uiterst nauwkeurige inspectie van de details in die werken.

Pyongyang, de hoofdstad van Noord-Korea, is de laatste jaren enorm aan het moderniseren. In de Engelse krant The Guardian werd zelfs gesproken over het Pyonghattan Project en hoe deze stad transformeert tot een Socialistische Sprookjesstad. Een werkelijkheid dus waar getracht wordt om een ideale samenleving te laten zien in een futuristisch en bijna surrealistisch decor.

The Pyonghattan project: how North Korea’s capital is transforming into a ‘socialist fairyland’ | Cities | The Guardian

Er is wel een groot verschil tussen Pyongyang en andere steden in het land, een verschil dat ik zelf heb kunnen aanschouwen. Wat daarin mythe is en wat realiteit, blijft echter de vraag. Kunnen wij met de beperkte informatie waarover wij beschikken überhaupt tot een oordeel komen? Of blijft de werkelijkheid van Noord-Korea een ongrijpbare utopie, die slechts via verbeelding vorm krijgt?

De lezing wordt ondersteund/verrijkt met afbeeldingen, (korte) clips en ander uniek beeldmateriaal dat nog maar weinig mensen gezien hebben en ik zal natuurlijk ook uit mijn eigen ervaringen kunnen putten.

Het is ook mogelijk om kunst uit Noord-Korea te laten zien, waarbij De Verbeelde Werkelijkheid duidelijk in beeld wordt gebracht. Daarbij plaats ik deze kunst steeds naast observaties uit het dagelijks leven, om zicht te krijgen op de gewone samenleving en de mensen die daar deel van uitmaken.
Ik werk al enige jaren samen met Nicholas Bonner, een Engelsman die misschien wel de meest uitgebreide en diverse collectie Noord-Koreaanse kunst ter wereld bezit.

Hij heeft een paar projecten op zijn naam staan waarbij de ‘grenzen’ van wat er realistisch mogelijk is zijn opgezocht. Een voorbeeld hiervan is het project Utopian Tours, dat onderdeel was van het Korea Paviljoen op de Architectuurbiënnale van Venetië in 2014, gecureerd door Rem Koolhaas, en daar de Gouden Leeuw won.

Een toekomstvisie is wat er in dit project getoond wordt, een werkelijkheid die in eerste instantie meer te maken heeft met dromen/ideeën dan met het realisme dat doorgaans vereist is in de Noord-Koreaanse kunst.

Hovership holidays: North Korean architects shake up tourism | Architecture | The Guardian

In mei 2018 was er in Arnhem ook een expositie van Noord-Koreaanse kunst te zien met werken uit de collectie van Bonner en mijzelf. Een tentoonstelling die ook de titel Verbeelde Werkelijkheid droeg en die ondersteund werd met lezingen en documentaires om de bezoekers meer inzicht te geven in het hoe en waarom van het getoonde.

Kunst uit het land van de Kim’s | Arnhem | AD.nl

Noord-Korea is veel in het nieuws (geweest) de laatste jaren en tijdens de tentoonstelling bleek dat bezoekers erg nieuwsgierig waren naar het dagelijks leven in dit mysterieuze land en hoe het er nu ‘werkelijk’ uitziet. Mensen bleven vaak urenlang zitten bij de getoonde documentaires, gefascineerd door het onbekende.

We vergeten soms dat er meer dan 25 miljoen mensen in Noord-Korea wonen, mensen die net als wij ook een ‘normaal’ leven proberen te leiden. Mijn lezing zal proberen een inkijkje te geven in ’s werelds ‘meest gesloten’ samenleving, maar ook ik heb de waarheid helaas niet in pacht. Ik zal echter wel proberen om ‘de sluier een beetje op te lichten’ en beschik bovendien over talloze afbeeldingen en anekdotes om mijn verhaal te ondersteunen.