De Bourgondiërs (Bart van Loo)

Aartsvaders van de Lage Landen

 

Dit boeiende boek van Bart van Loo uit 2019 verhaalt over de bestuurders van het Bourgondische Rijk van 406 tot 1496. Zij probeerden zich te handhaven en een evenwicht te bereiken tussen de andere grote staten in die tijd zoals Frankrijk, het Duitse Keizerrijk en Engeland.

Wat het boek vooral ook heel leesbaar en interessant maakt, is dat het naast dat het veel over Johans, Karels en Filipsen vertelt, ook aandacht schenkt aan de kunstenaars die de tijd voortbracht en aan de uitbundige banketten die indruk op de bevolking moesten maken.

In de periode na het uiteenvallen van het West-Romeinse rijk en de roerige tijden die daarna ontstonden, tijdens de Grote Volksverhuizing, vestigden de Germaanse stam de Bourgondiërs zich rond Worms. Zij danken hun naam aan het eiland Borholm, door de Noren Burgundarholm genoemd. Na vele jaren en veldslagen en duizenden kilometers kwamen de Bourgondiërs terecht in de regio Savoie, in de streek die naar hen is vernoemd.

Karel Martel verzamelde in de 8^e eeuw alle volkeren onder zich om de strijd tegen de Moren te kunnen winnen en Karel de Grote, zijn kleinzoon, zette dit verbond door. De Bourgondiërs leken bijna te verdwijnen. Na de dood van Karel de Grote werd diens immense rijk door het Verdrag van Verdun (843) in drieën gedeeld. West-Francië, het gebied dat weldra Frankrijk zou heten, Oost-Francië, de regio die tot Duitsland zou uitgroeien en het kwetsbare midden stuk wat liep van Friesland tot in Italië. Bourgondië werd verdeeld. Er braken veel onderlinge oorlogen uit en tot overmaat van ramp, veroverden de Vikingen in de 10^e eeuw grote delen van West-Europa. In een grote veldslag om Chartres versloeg Richard de Rechtbrenger, graaf van Autun, de Noormannen, die uitweken naar Normandië. De Franse koning gaf Richard als dank hiervoor het recht zich Hertog te noemen en hij koos Dijon als hoofdstad. Dit is de start van het Bourgondische Hertogdom.

In de eeuwen daarna versplinterden de grote landen steeds meer terwijl de graven en hertogen steeds machtiger werden. Frankrijk en Engeland vochten hun 100-jarige oorlog uit. Het Bourgondische hertogdom bleef stabiel en manouvreerde strategische, zo handig zelfs, dat in 1369 Karel de Stoute het wereldtoneel van de politiek betrad door te trouwen met Margaretha van Vlaanderen, wat de Bourgondiërs in de Lage Landen bracht. Dan is Bourgondië op het toppunt van zijn macht en over de volgende 130 jaar gaat het grootste gedeelte van het boek van Bart van Loo. Over macht, liefde en intriges, veldslagen, verbonden en complotten, de opkomst van de steden en de vorming en opkomst van de Lage Landen. Daarnaast verhaalt hij over de beroemde kunstenaars uit die tijd zoals van Eijck en Rogier van der Weyden.

Op 20 oktober 1496 trouwt Filips de Schone met Johanna van Castilië. Uit dit huwelijk werd in 1500 Karel V geboren die Koning van Spanje werd en Heer der Nederlanden. In 1518 werd hij ook tot Keizer van het Duitse Rijk gekozen en zo de machtigste vorst uit zijn tijd, in wiens rijk de zon nooit onder ging.  Aan de aparte macht van de Bourgondiërs kwam hier een einde.

Het boek is geïllustreerd met tal kunstreproducties uit deze tijd. Ik hoop dat degene die dit boek gaan lezen er net zo veel plezier aan beleven als ik deed. Voor de liefhebbers heb ik één exemplaar beschikbaar wat geleend kan worden.

Ron van Hoeven