Bart van de Loo, Stoute Schoenen, in de Voetsporen van de Bourgondiërs.

Recensie door Fons van Lith.

Ook ik heb met heel veel plezier het boek ‘De Bourgondiërs, Aartsvaders van de Lage Landen’ van Bart van Loo gelezen. Ron van Hoeven heeft het treffend gerecenseerd voor de vorige nieuwsbrief van Marithaime.

Het boek sprak me zo aan dat ik vervolgens naar het optreden van Bart van Loo ben geweest in de Nijmeegse Schouwburg. Bart van Loo is een even goed verteller als schrijver. Mocht u in de gelegenheid zijn zo’n optreden bij te wonen, ik beveel het u van harte aan. Mocht u dat genoegen niet meer krijgen, dan is het boek ‘Stoute Schoenen, in de Voetsporen van de Bourgondiërs’ van Bart van Loo uit 2024 geen alternatief maar een prachtige aanvulling op het eerste boek. Bart van Loo beschrijft zeer beeldend de rol van de hertogen in de geschiedenis en de kruisverbanden met omliggende rijken en landen. Het geeft een helder beeld waarom sommige dingen zijn zoals ze zijn en wat daarvan aan de Bourgondische hertogen te danken is.

In Stoute Schoenen maakt hij een reis door de geschiedenis van de late middeleeuwen en beschrijft hij zijn bezoek aan zestig plaatsen die relevant waren in de Bourgondische periode. Hij beleeft eigenlijk de geschiedenis der Bourgondiërs door te reizen langs de plaatsen in het door Ron van Hoeven beschreven boek zoals Brugge, Gent, Halle, Kortrijk, Rijssel, Reims en uiteindelijk uitkomend in Dijon en Nancy. Tijdens zijn verblijf in die plaatsen bezoekt hij, voor zover die er nog zijn, de locaties die door de Bourgondische hertogen zijn bewoond of zijn aangedaan als slagveld of tijdelijke verblijfplaats tijdens hun reizen door het Hertogdom of waar ze zijn overleden.

Van de rouwstoet van Philips de Stoute beschrijft hij zelfs alle halteplaatsen die tussen vertrekplaats Halle in België en eindbestemming Dijon in Frankrijk werden aangedaan. Tegenwoordig een reis van misschien enkele uren maar destijds deed de stoet er circa zes weken over. Daarbij maakt hij ook uitstapjes naar vorstendommen die al of niet tijdelijk deel uitmaakten van het Bourgondische rijk, zoals bij voorbeeld Breda, Bergen op Zoom en Delft, of waar bijvoorbeeld belangrijke kunstenaars werkten of vandaan kwamen. Zoals uit het boek De Bourgondiërs blijkt waren de Bourgondische hertogen immers gek op goed voedsel, drank, feesten en kunst en organiseerden zij grote evenementen om zich op tenminste gelijke voet met Koningen uit omliggende rijken te plaatsen.

In de plaatsen van het Bourgondische rijk zijn de herinneringen aan de periode dat de hertogen er de dienst uitmaakten talrijk: architectuur, schilder- en beeldhouwkunst vormen een indrukwekkend decor van die periode en maken van plaatsen als Brugge en Gent levende musea met werken van schilders Jan van Eyck, Rogier van der Weyden, Hans Memling en Jheronimus Bosch en beeldhouwers als Sluter en Van de Werve.

Belangrijke kunstenaars werden door de hertogen van heinde en ver naar Bourgondië gehaald en kwamen onder andere ook uit Nijmegen en ook daar verbleef Bart van Loo dus enige tijd. Bijvoorbeeld om de ateliers van de schilders Maelwael en Van Lymborgh aan de Burchtstraat te bezoeken. De ateliers in de kelder van nummer 63 zijn nog steeds toegankelijk voor publiek. Steeds vaker wordt deze schildersfamilie ook in Nederland gezien als uiterst belangrijk voor het ontstaan en de ontwikkeling van de schilderkunst; zij kunnen zij wedijveren met de latere Nederlandse schilders die zo bekend zijn geworden. Omdat zij vooral in Bourgondië werkten, zijn ze in Nederland amper bekend, ook omdat hun namen verfranst werden (Maelwael werd Malouel).

Het boek is rijk geïllustreerd met prenten, foto’s, stambomen en locatiekaartjes en kent 790 bladzijden (exclusief noten en inhoudsopgave). En ook dit boek was basis voor een podcast, in samenwerking met Rolly Smeets en Annick Lesage. Te beluisteren via Klara/VRT MAX.

Bart van Loo heeft de gave zeer beeldend te kunnen vertellen. Dat doet hij in het boek De Bourgondiërs en ook in zijn boek over Napoleon. Het boek Stoute Schoenen is een verslag van een reis die hij je bijna zelf doet beleven en waarmee hij je bijna terugbrengt in de hoogtijdagen van het Bourgondische rijk.